Quy Định Pháp Luật Về Việc Gắn Chắn Bùn Cho Xe Tải Tại Việt Nam: Chủ Xe Cần Biết Gì?

Xe tải là phương tiện vận chuyển hàng hóa chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong logistics. Việc gắn chắn bùn/ dè chắn bùn (hay còn gọi là che chắn bánh xe) cho các xe tải là không chỉ mang lại lợi ích kỹ thuật (giảm bắn bẩn, bảo vệ lốp, giảm mài mòn khung gầm…) mà còn liên quan trực tiếp đến quy định pháp luật về an toàn giao thông. Chủ xe tải, tài xế hay doanh nghiệp vận tải cần hiểu rõ các quy chuẩn và luật để tuân thủ và tránh vi phạm luật khi gắn hoặc cải tạo chắn bùn.
Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn chi tiết và đầy đủ nhất về các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến việc gắn chắn bùn xe tải tại Việt Nam.

1.Tại Sao Xe Tải Cần Phải Gắn Chắn Bùn?

Chắn bùn (hay mudguard) là phụ kiện rất phổ biến trên các xe tải, xe ben, đầu kéo… Khi lắp chắn bùn đúng cách, chủ xe sẽ giảm được rất nhiều chi phí bảo dưỡng: bùn đất, đá văng lên thân xe hoặc gầm sẽ được kiểm soát tốt hơn; lốp xe lâu mòn hơn; khung gầm xe cũng tránh bị mài mòn do bắn bẩn thường xuyên. Trước khi đi sâu vào các quy định pháp luật, chúng ta hãy cùng tìm hiểu tầm quan trọng của chắn bùn.

• Đảm bảo An toàn Giao thông: Đây là lý do quan trọng nhất. Chắn bùn giúp ngăn chặn bùn đất, sỏi đá, nước bắn tung tóe từ lốp xe lên các phương tiện khác (ô tô, xe máy) hoặc người đi đường, đặc biệt khi di chuyển ở tốc độ cao hoặc trong điều kiện trời mưa.

• Bảo vệ phương tiện: Giảm thiểu việc bùn đất bám vào gầm, thân xe và các bộ phận quan trọng, giúp kéo dài tuổi thọ của xe và giảm chi phí bảo dưỡng.
• Tuân thủ Pháp luật: Là một trong những tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc để phương tiện được phép lưu thông và kiểm định.

 Việc gắn chắn bùn không đơn giản chỉ là lựa chọn kỹ thuật, mà còn đang chịu chi phối bởi các quy định pháp luật. Việc lắp đặt sai hoặc sử dụng phụ tùng thấp chất lượng có thể dẫn đến rủi ro vi phạm pháp luật, từ xử phạt hành chính đến không đạt kiểm định đăng kiểm.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về chắn bùn tại:

https://kaitoenso.vn/chan-bun-inox-xe-tai-giai-phap-toi-uu-cho-do-ben-vuot-troi/

2. Quy Định Pháp Luật Hiện Hành Về Chắn Bùn Xe Tải:

Quy định về việc gắn chắn bùn (còn gọi là tấm chắn bùn, vè chắn bùn) cho xe tải được nêu rõ trong các văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia : Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với ô tô (QCVN 09:2024/BGTVT).
Theo đó, hệ thống chắn bùn của xe tải phải đáp ứng các yêu cầu sau:

•  Xe phải được trang bị các tấm che bánh xe tại các bánh xe hoặc nhóm trục bánh xe. 
• Các tấm che bánh xe có thể được tạo thành từ các bộ phận lắp đặt trên xe như một phần thân xe, chắn bùn hoặc các bộ phận tương tự khác và phải phù hợp với các yêu cầu sau: Đối với xe chở người loại M1, tấm che các bánh xe trục sau cùng được tạo thành bởi các mặt phẳng hướng tâm một góc 30° về phía trước và 50° về phía sau của tâm bánh xe thì phải có chiều rộng tổng thể che đủ chiều rộng của bánh xe. Đối với các loại xe khác, tấm che bánh xe (bao gồm vè chắn và chắn bùn) phải đảm bảo bao phủ chiều rộng toàn bộ của các bánh xe trục sau cùng ở phía trên, phía trước và phía sau. 

• Khoảng hở giữa cạnh dưới cùng của tấm che bánh xe trục sau cùng so với mặt đường không lớn hơn 300mm.  

• Các phụ tùng lắp thêm (như chắn bùn) khi được sử dụng hoặc thay thế cần phù hợp với tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất xe hoặc tuân theo các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật.

3.Mức Phạt Khi Không Tuân Thủ Quy Định (Lỗi Chắn Bùn)

Việc xe tải không có chắn bùn hoặc có nhưng không đảm bảo kỹ thuật (lắp sai, hư hỏng, không che hết lốp…) có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

3.1. Lỗi Không Đảm Bảo Điều Kiện Kỹ Thuật (Chắn bùn hư hỏng/Không đúng quy cách)

Lỗi này áp dụng khi xe có chắn bùn nhưng bị hư hỏng, không đủ số lượng hoặc lắp đặt không đúng quy cách (ví dụ: quá ngắn, không che hết lốp) nhưng chưa đến mức bị coi là thay đổi kết cấu xe.

• Căn cứ: Điểm a Khoản 1 Điều 16 Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP).
• Hành vi: Điều khiển xe ô tô (bao gồm xe tải) không có đủ hoặc không đúng quy cách một trong các bộ phận của thân xe, phần xe được lắp đặt không đúng quy cách, không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật (bao gồm cả chắn bùn).
• Mức phạt: Phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng đối với người điều khiển xe.

3.2. Lỗi Tự Ý Thay Đổi Kết Cấu Xe (Tháo bỏ hoàn toàn/Cải tạo sai)

Lỗi này là nghiêm trọng nhất, áp dụng khi chủ xe tự ý tháo bỏ hoàn toàn hoặc cải tạo thay đổi hệ thống chắn bùn một cách đáng kể, được cơ quan chức năng coi là hành vi “tự ý thay đổi kết cấu, tổng thành, hệ thống của xe không đúng với thiết kế của nhà chế tạo hoặc thiết kế đã đăng ký với cơ quan đăng ký xe”.

Bảng mức phạt trên theo quy định hiện hành theo Nghị định năm 2019 để người dùng tham khảo. Bên cạnh đó, Nghị định 168/2024/NĐ-CP mới ban hành đã bổ sung nhiều điểm quan trọng và điều chỉnh mức xử phạt cao hơn đối với các hành vi thay đổi kết cấu, cải tạo xe cơ giới không đúng quy định.

4.Xe tải không có chắn bùn có Đăng kiểm được không?

Xe không thể vượt qua đăng kiểm nếu thiếu chắn bùn hoặc chắn bùn không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

Trong quy trình kiểm định phương tiện cơ giới, hạng mục “Thân vỏ – buồng lái – thùng hàng” bao gồm cả kiểm tra hệ thống chắn bùn. Vì vậy, xe sẽ bị đánh lỗi nếu rơi vào một trong các trường hợp sau:

• Không có chắn bùn tại vị trí bánh xe.
• Chắn bùn bị rách, gãy, biến dạng hoặc lắp đặt lỏng lẻo.
• Kích thước chắn bùn không đúng với hồ sơ kỹ thuật hoặc không đảm bảo che phủ bánh xe.

Tùy mức độ vi phạm, xe có thể bị đánh lỗi Hư hỏng quan trọng (MaD) hoặc Hư hỏng, khiếm khuyết (MiD) và sẽ bị từ chối đăng kiểm cho đến khi sửa chữa, khắc phục đạt chuẩn.

Tiêu chí Đánh giá khi Đăng kiểm

Khi kiểm định xe (đăng kiểm), các trung tâm đăng kiểm sẽ kiểm tra kỹ lưỡng các tiêu chí sau liên quan đến chắn bùn:

1. Sự đầy đủ: Xe phải có đủ tấm chắn bùn tại tất cả các vị trí bánh xe.
2. Độ che phủ: Chắn bùn phải che hết bề rộng lốp xe.
3. Khoảng cách với mặt đất: Khoảng cách giữa mép dưới của chắn bùn và mặt đường phải nằm trong giới hạn cho phép.
4. Độ chắc chắn: Chắn bùn phải được lắp đặt chắc chắn, không bị nứt vỡ, biến dạng, không có khả năng rơi ra khi xe đang hoạt động.
5. Không tự ý thay đổi kết cấu: Việc tự ý tháo bỏ hoặc thay đổi kích thước, kiểu dáng chắn bùn không đúng với thiết kế ban đầu hoặc không tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật sẽ bị coi là lỗi và không đạt yêu cầu kiểm định.

5.Khuyến nghị cho chủ xe, tài xế và doanh nghiệp vận tải

Để vừa đảm bảo an toàn, vừa tuân thủ luật, bạn nên:

• Chọn chắn bùn chất lượng cao, từ nhà sản xuất uy tín, có tài liệu kỹ thuật rõ ràng (bản vẽ, chứng nhận tương thích).
• Kiểm tra tài liệu kỹ thuật xe trước khi lắp phụ tùng: xem hướng dẫn của hãng, xem tài liệu đăng kiểm, để đảm bảo thiết kế chắn bùn phù hợp.
• Lắp đặt tại gara chuyên nghiệp, nhân viên có kinh nghiệm, sử dụng bu-lông, ốc vít chắc chắn, và kiểm tra lại sau khi lắp (độ chắc, khoảng hở, độ rung)
• Sau khi lắp mới hoặc thay đổi phụ tùng, nếu có nghi ngờ việc thay đổi lớn: nên đưa xe đi đăng kiểm lại theo tiêu chuẩn QCVN để đảm bảo hợp quy.
• Khi vận chuyển hàng rời: luôn tuân thủ quy định che phủ hàng hóa thật chắc chắn, dùng bạt, lưới hoặc sử dụng các phụ kiện che chắn như chắn bùn hoặc tấm che để tránh rơi vãi.
• Lưu giữ biên bản kiểm định, hóa đơn gắn phụ tùng, thông số kỹ thuật chắn bùn để khi kiểm tra đăng kiểm hoặc kiểm soát giao thông có thể xuất trình.

Việc gắn chắn bùn cho xe tải không phải là tùy chọn mà là nghĩa vụ pháp lý của mọi chủ phương tiện tại Việt Nam.

Vì vậy, chủ xe hoặc doanh nghiệp vận tải nên rất nghiêm túc trong việc lựa chọn và lắp đặt chắn bùn, coi đây là phần quan trọng trong trách nhiệm tuân thủ pháp luật và bảo vệ tài sản, con người.

Kaito Enso cung cấp các loại chắn bùn 1 trục, 2 trục, 3 trục đa dạng cho các loại xe.
Liên hệ ngay 0975 529 005 để được tư vấn và báo giá chính xác nhất.